ECOSA 9. TOHUMCULUK KONGRESİ ÖZBEKİSTAN TAŞKENT’TE GERÇEKLEŞTİRİLDİ
Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Tohumcular Birliği (ECOSA) tarafından düzenlenen 9. Uluslararası Tohumculuk Kongresi, 27-28 Ekim 2026 tarihlerinde Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te gerçekleştirildi.
Yaklaşık 400 delegenin katıldığı kongrede, bölgesel tohum ticaretinin geliştirilmesi, ülkeler arasındaki mevzuat farklılıklarının giderilmesi, sertifikasyon sistemlerinin uyumlaştırılması ve uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi konuları ele alındı. Kongre sonunda yayımlanan Taşkent Bildirgesi ile bölgesel tohumculuğun geleceğine yön verecek önemli hedefler ortaya konuldu.
Özbekistan Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı’nın ev sahipliğinde, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Tohumcular Birliği (ECOSA) koordinasyonunda düzenlenen 9. Uluslararası Tohumculuk Kongresi, 27-28 Ekim 2026 tarihlerinde Taşkent’te gerçekleştirildi.
Türkiye, Özbekistan, Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan, Kırgızistan, Tacikistan, Pakistan ve İran başta olmak üzere Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT/ECO) üyesi ülkelerden yaklaşık 400 delegenin katıldığı kongrede; tarım bakanlıklarının üst düzey temsilcileri, tohumculuk alanında faaliyet gösteren kamu kurumları, araştırma enstitüleri, üretici birlikleri, uluslararası kuruluşlar ve özel sektör temsilcileri bir araya geldi.
Kongrede, küresel iklim değişikliği, gıda güvenliği ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından stratejik öneme sahip olan tohumculuk sektörünün bölgesel ölçekte geliştirilmesine yönelik mevcut durum, sorunlar ve çözüm önerileri kapsamlı biçimde değerlendirildi.
TOHUMCULUKTA BÖLGESEL İŞ BİRLİĞİ VURGUSU
Kongrenin açılışında konuşan Özbekistan Tarım Bakanı İbrahim Abdurrahmanov, tarımsal verimliliğin ve gıda egemenliğinin temelinde kaliteli tohumluk kullanımı ve başarılı bitki ıslahı çalışmalarının bulunduğunu belirtti.
Özbekistan'da pamuk, tahıl ve sebze-meyve üretiminde uygulanan tarımsal klaster modelinin sertifikalı tohum talebini artırdığını ifade eden Abdurrahmanov, ECO üyesi ülkeler arasında çeşit değişiminin kolaylaştırılması, ortak adaptasyon denemelerinin yapılması ve tohum analizlerinde ortak standartların geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
ECO Genel Sekreteri Dr. Asad M. Khan ise kongreye gönderdiği video mesajında, ECO ve ECOSA tarafından yürütülen çalışmaların üye ülkelerin tarımsal üretimine ve ticaretine sağladığı katkılara dikkat çekti.
Azerbaycan'ın Taşkent Büyükelçisi Dr. Reşad Memmedov, bölgesel iş birliğinin ekonomik ve diplomatik önemini değerlendirerek Hazar geçişli Orta Koridor'un tohum ve tarımsal girdi ticaretine sağlayabileceği lojistik avantajlara işaret etti.
TÜRKİYE'NİN TOHUMCULUKTAKİ BİRİKİMİ BÖLGE ÜLKELERİYLE PAYLAŞILACAK
Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı adına kongrenin açılışında konuşan Bitkisel Üretim Genel Müdürü Uğur Erdem, Türkiye'nin son çeyrek asırda tohumculuk sektöründe gerçekleştirdiği yasal ve kurumsal reformları anlattı.
Türkiye'nin sertifikalı tohum üretiminde ve uluslararası ticarette önemli gelişmeler kaydettiğini belirten Erdem, OECD tohum şemaları ve Uluslararası Tohum Test Birliği (ISTA) kurallarına uyum konusunda edinilen teknik birikimin Orta Asya ülkeleriyle paylaşılmaya hazır olduğunu ifade etti.
İklim değişikliğinin bölge tarımı üzerindeki olumsuz etkilerine karşı ortak araştırma-geliştirme faaliyetlerinin ve karşılıklı yatırımların önemini vurgulayan Erdem, kongre kapsamında gerçekleştirilen ikili iş görüşmelerinin ülkeler arasındaki ticari ilişkilerin geliştirilmesine katkı sağlayacağını kaydetti.
GENÇER: BÖLGENİN TOHUM TİCARETİ POTANSİYELİ HAREKETE GEÇİRİLMELİ
ECOSA Yönetim Kurulu Başkanı Yıldıray Gençer, açılış konuşmasında Ekonomik İşbirliği Teşkilatı coğrafyasının tarımsal potansiyeline dikkat çekti.
Yaklaşık 600 milyonluk nüfusa ve 110 milyon hektar ekilebilir araziye sahip ECO bölgesinin küresel tarım açısından stratejik önemde olduğunu belirten Gençer, üye ülkeler arasındaki mevcut tohum ticaretinin bu büyük potansiyeli yeterince yansıtmadığını ifade etti.
Gençer, bölgesel ticaretin geliştirilmesi için tohumculuk sektörünün Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Ticaret Anlaşması (ECOTA) kapsamında öncelikli sektörler arasına alınması gerektiğini vurguladı.
Gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, mükerrer karantina uygulamalarının kaldırılması ve ülkeler arasındaki teknik engellerin azaltılmasının önemine dikkat çeken Gençer, ECOSA'nın bölgesel iş birliğinin geliştirilmesinde daha etkin bir rol üstlenmesini hedeflediklerini belirtti.
ECOSA Genel Sekreteri Dr. Muhteşem Torun da yaptığı sunumda birliğin faaliyetlerini, kurumsal yapısını ve önümüzdeki döneme ilişkin çalışma hedeflerini katılımcılarla paylaştı.
ÖZBEKİSTAN İLE ECOSA ARASINDA İKİ MUTABAKAT ZAPTI İMZALANDI
Kongrenin açılış programı kapsamında ECOSA ile Özbekistan Tarım Bakanlığına bağlı Tohum Üretimini Geliştirme Merkezi ve Tarım Ürünlerinin Kalitesini Değerlendirme Merkezi arasında iki ayrı mutabakat zaptı imzalandı.
Söz konusu mutabakatlarla tohumculuk alanında kurumsal iş birliğinin geliştirilmesi yönünde önemli bir adım atıldı.
ÜLKELER TOHUMCULUK SEKTÖRLERİNİ VE YATIRIM FIRSATLARINI TANITTI
Kongrenin ilk gününde gerçekleştirilen ülke sunumlarında, ECO üyesi ülkelerin tohumculuk sektörlerindeki mevcut durum, üretim kapasiteleri, yasal düzenlemeleri ve yatırım imkânları değerlendirildi.
Azerbaycan, İran, Kazakistan, Özbekistan, Pakistan, Türkiye ve Kırgızistan temsilcileri ülkelerindeki tohumculuk faaliyetleri hakkında bilgi verdi.
Türkiye adına Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü Tohumculuk Daire Başkan Vekili Fatih Ahmet Yentür sunum gerçekleştirdi.
Uluslararası Tohum Test Birliği (ISTA) Genel Sekreteri Dr. Andreas Wais, tohum analiz laboratuvarlarının uluslararası standartlara uygun biçimde akredite edilmesinin kaliteli tohum ticareti açısından taşıdığı önemi anlattı. Wais, bölge ülkelerindeki laboratuvarların ISTA akreditasyonu konusunda teknik destek alabileceğini belirtti.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) temsilcisi Pier Giacomo Bianchi ise OECD sertifikasyon sistemlerinin bölge ülkelerinde yaygınlaştırılmasının, üye ülkeler arasındaki ticaretin yanı sıra uluslararası pazarlara erişimi de kolaylaştıracağını vurguladı.
İKİLİ İŞ GÖRÜŞMELERİ TİCARİ İŞ BİRLİKLERİNE DÖNÜŞTÜ
Kongrenin önemli bölümlerinden birini, tohumculuk sektörünün kamu ve özel sektör temsilcilerini buluşturan ikili iş görüşmeleri oluşturdu.
Kongre boyunca düzenlenen B2B görüşmelerinde tohum üreticileri, distribütörler, tarımsal klaster yöneticileri ve tohum işleme teknolojileri alanında faaliyet gösteren firmalar yeni iş birliği imkânlarını değerlendirdi.
Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Pakistan'dan katılan tohumculuk firmaları ile Özbekistan'ın farklı bölgelerinde faaliyet gösteren tarımsal üretim klasterleri arasında doğrudan ticari temaslar gerçekleştirildi.
Görüşmeler sonucunda hibrit mısır, yağlık ayçiçeği, sertifikalı buğday ve sera sebze tohumlukları alanlarında ön sözleşmeler imzalandı.
Ayrıca tohum hazırlama, eleme, ilaçlama ve ambalajlama makineleri üreten Türk sanayi kuruluşları ile Özbekistan'daki işletmeler arasında modern tesis kurulumu ve teknoloji transferine yönelik anlaşmalar yapıldı.
Böylece kongre, bilgi ve deneyim paylaşımının ötesine geçerek somut ticari iş birliklerinin geliştirilmesine de katkı sağladı.
ECOSA DANIŞMA KURULU VE ÇALIŞMA GRUPLARI BİR ARAYA GELDİ
Kongrenin ikinci gününde ECOSA Danışma Kurulu ve Teknik Çalışma Gruplarının faaliyetlerine yönelik toplantı gerçekleştirildi.
Türkiye Cumhuriyeti Taşkent Tarım Müşaviri Burhan Demirok başkanlığında düzenlenen toplantıya yaklaşık 40 temsilci katıldı.
Toplantıda ECOSA Genel Sekreteri Dr. Muhteşem Torun, birliğin gelecek dönem faaliyetleri kapsamında planlanan 10 çalışma hakkında kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi.
Üye ülke temsilcileri, özellikle tohumculuk mevzuatlarının uyumlaştırılması, çeşitlerin karşılıklı tanınması, ortak sertifikasyon sisteminin geliştirilmesi, bilgi paylaşımının hızlandırılması ve özel sektörün çalışmalara daha etkin katılımının sağlanması konularında görüşlerini dile getirdi.
ECOSA Yönetim Kurulu Başkanı Yıldıray Gençer, danışma kurulu ve çalışma gruplarının etkin biçimde faaliyet göstermesinin önemine dikkat çekerek üye ülkelerin bu yapılara temsilci görevlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Toplantıda, ülkeler arasında iletişimi hızlandıracak dijital bir altyapının kurulması, ortak çeşit kataloğunun hazırlanması ve uluslararası standartlarla uyumlu bir bölgesel sertifikasyon sistemi geliştirilmesi önerileri öne çıktı.
TAŞKENT BİLDİRGESİ İLE TOHUMCULUKTA YENİ DÖNEMİN HEDEFLERİ BELİRLENDİ
Kongrenin sonunda katılımcı ülkelerin ortak değerlendirmeleri doğrultusunda "Tohumculukta Bölgesel Güç Olmak" başlıklı Taşkent Bildirgesi yayımlandı.
Bildirgenin temelini, ECOSA'nın kuruluş hedefleri doğrultusunda bölgesel tohumculuğun geliştirilmesi, kaliteli ve yüksek verimli tohumluklara erişimin kolaylaştırılması, uluslararası standartlarla uyumun güçlendirilmesi ve üye ülkeler arasındaki ticaretin artırılması oluşturdu.
Bildirgeyle aşağıdaki hedefler ortaya konuldu:
- Üye ülkeler arasındaki bilgi alışverişini hızlandırmak amacıyla ortak bir dijital platform oluşturulması.
- Tohumculuk mevzuatlarının uluslararası düzenlemelerle uyumlaştırılması.
- Yeni geliştirilen bitki çeşitlerinin üye ülkelerdeki çiftçilere daha hızlı ulaştırılması için EİT Ülkeleri Ortak Çeşit Kataloğu hazırlanması.
- Bölgesel tohum ticaretini kolaylaştıracak ortak sertifikasyon sisteminin kurulmasının ve ECOSA Sertifikası geliştirilmesinin teşvik edilmesi.
- Üye ülkelerde ortak deneme parselleri oluşturularak çeşitlerin adaptasyon ve performanslarının test edilmesi ve uygun çeşitlerin ticarileştirilmesi.
- Ülkeler arasında tohumculuk alanındaki iş birliğini artıracak kolaylaştırıcı tedbirlerin alınması.
- Tohumlukların tercihli ticaret anlaşmalarına dâhil edilmesinin ve gümrük vergilerine yönelik düzenlemelerin teşvik edilmesi.
- Tohumculuk sektöründe insan kaynağının geliştirilmesine yönelik eğitim programları düzenlenmesi.
- ECOSA Tohumculuk Kongrelerinin sürdürülmesi.
Bildirge kapsamında ayrıca kongrenin düzenlenmesine katkı sağlayan ECOSA Yönetim Kuruluna, ev sahibi kurumlara, EİT Sekretaryasına ve organizasyon ekiplerine teşekkür edildi.
BÖLGESEL TOHUMCULUKTA ORTAK PAZAR HEDEFİ
İki gün süren ECOSA 9. Uluslararası Tohumculuk Kongresi, bölge ülkelerinin tohumculuk sektöründe daha güçlü bir iş birliği geliştirmeleri açısından önemli sonuçlarla tamamlandı.
Kongrede ortaya konulan ortak hedefler, uluslararası standartlara dayalı bir sertifikasyon altyapısının geliştirilmesi, bitki çeşitlerinin ülkeler arasında daha kolay dolaşımı, teknik ve ticari engellerin azaltılması ve özel sektör iş birliklerinin güçlendirilmesi bakımından yeni fırsatlar oluşturdu.
Taşkent Bildirgesi ile ortaya konulan yol haritasının hayata geçirilmesi, ECO coğrafyasının sahip olduğu tarımsal potansiyelin daha etkin değerlendirilmesi ve bölgesel tohum ticaretinin geliştirilmesi açısından belirleyici önem taşıyor.
ECOSA 9. Tohumculuk Kongresi, kamu kurumları, uluslararası kuruluşlar ve özel sektörün ortak hedefler etrafında buluştuğu, bölgesel tohumculuk iş birliğinin geleceği açısından önemli bir organizasyon olarak tamamlandı.
